Chu Mộc trước mắt thật ra chính là Thái tử Chu Tiêu của Đại Minh đương triều.

Sau khi được Hoàng đế gật đầu, hắn bắt đầu trù tính chuyện tiếp cận Trần Thuật.

Suy tính hồi lâu, chi bằng dọn đến làm hàng xóm là thuận tiện nhất.

Mấy ngày qua, hắn mới dựng xong thân phận hiện tại này.

Đợi khi quan hệ với Trần Thuật đã thân quen hơn, hắn bắt đầu dẫn dắt câu chuyện sang những chủ đề đối phương hứng thú.

Trần Thuật nghe lời này thì trong lòng đã hiểu rõ. Chu Mộc này tuyệt đối không phải người bình thường, gia đình có thể cậy nhờ các mối quan hệ ở kinh thành để chạy chức chạy quyền ắt hẳn có bối cảnh rất sâu.

Hắn cũng biết rõ triều Minh vừa mới lập quốc, tuy đã mở khoa cử nhưng vị trí quan lại vẫn còn trống một mảng lớn.

Trong triều không ít người cũ của tiền triều tiếp tục được lưu dụng.

Ở khâu tuyển chọn quan lại, con đường tiến cử vẫn vô cùng đắc dụng.

Vì sao ư? Cuối thời Nguyên loạn lạc quá dữ dội, thiên hạ bị đánh đến tan hoang nát bấy.

Kẻ đọc sách chết thì chết, trốn thì trốn, số người còn sót lại chẳng được bao nhiêu.

Cộng thêm một vài toan tính riêng của Hoàng đế, các vị trí quan lại mãi vẫn chưa lấp đầy.

Gia đình Chu Mộc nếu thật sự có quan hệ ở Hộ bộ, bỏ chút tiền mua một chức quan hoàn toàn không thành vấn đề.

Nhìn gã này ăn nói nhã nhặn, cử chỉ đúng mực, e rằng từ sớm đã đỗ đạt công danh.

Về sau tiền đồ sẽ không hề kém cỏi.

Thế nhưng những điều này chẳng liên quan gì đến Trần Thuật. Hắn không làm quan, cũng chẳng có hứng thú bấu víu quyền quý.

Chu Tiêu thấy Trần Thuật vẻ mặt bình thản, không có vẻ gì là động lòng, thầm nghĩ phải thêm chút mồi lửa.

"Ta thấy Trần huynh đúng là một nhân tài!"

"Khom lưng làm một thương nhân, chẳng phải quá mai một ngươi sao."

"Nếu ngươi bằng lòng, ta có thể nhờ vị thúc phụ kia tiến cử ngươi cùng một thể."

"Sau này hai huynh đệ ta đồng triều làm quan, cũng có thể chiếu ứng lẫn nhau!"

Trần Thuật nghe xong, cười xua tay:

"Ta không có hứng thú làm quan, làm kẻ buôn bán ngược lại rất tự tại."

Chu Tiêu gặng hỏi: "Vì sao?"

"Làm thương nhân đúng là kiếm được chút tiền, nhưng hiện nay Hoàng thượng trọng nông ức thương."

"Thân phận này của chúng ta địa vị thấp kém, làm việc khắp nơi đều bị gò bó."

"Tiền có nhiều hơn nữa thì một tên tiểu lại địa phương cũng dám gây khó dễ, ba bữa nửa tháng lại chịu ức hiếp."

"Sao bằng được người có công danh? Vừa nở mày nở mặt, lại có thể làm rạng danh tổ tông."

"Bởi vì nghèo!"

Trần Thuật chỉ đáp lại ba chữ, nhưng lại khiến Chu Tiêu nhất thời nghẹn lời.

"Nghèo."

Câu trả lời ngắn ngủn này khiến hai má Chu Tiêu hơi nóng lên.

"Nhưng có công danh rồi thì sẽ được hưởng đặc quyền..."

"Nhưng nghèo."

Trần Thuật lại thốt ra chữ ấy, giọng điệu bình thản nhưng lại khiến Chu Tiêu càng thêm quẫn bách.

"Thế nhưng có công danh, ít nhất cũng không bị người ta tùy ý bắt nạt chứ!"

Chu Tiêu cố gắng đổi góc độ để thuyết phục hắn: "Trần huynh thử nghĩ xem những phú thương vùng Giang Nam kia, vì sao phải liều mạng chu cấp cho con em đọc sách thi cử? Dù cho gia tài bạc vạn, một viên Tri huyện, Tri phủ cũng có thể tùy ý nắm thóp họ. Chẳng lẽ trong mắt huynh, chỉ có tiền tài là quan trọng sao?"

Chu Tiêu chưa từng gặp ai cố chấp như thế, đối phương câu nào câu nấy không rời chữ "tiền", suýt chút nữa khiến hắn tức đến nghẹn ứ nội thương.

Hắn bất giác gắt giọng hơn, nhưng Trần Thuật chỉ khẽ mỉm cười:

"Vậy xin hỏi, vì sao những Tri phủ, Tri huyện kia lại phải đi vơ vét tống tiền phú thương?"

"Chuyện này..." Chu Tiêu nhất thời nghẹn họng, hắn đã đoán được Trần Thuật sắp sửa nói điều gì.

"Bởi vì tiền." Trần Thuật bình tĩnh nói: "Hoặc có thể nói, bởi vì nghèo. Bọn họ cần lợi dụng quyền lực trong tay để cướp đoạt của thương nhân."

"Quan viên vòi vĩnh thương nhân tuyệt đối không phải chuyện đương nhiên, mà là sự thiếu sót trong việc giám sát. Đó là trách nhiệm của thiên tử, là trách nhiệm của triều đình, tuyệt nhiên không nên để thương nhân phải gánh chịu hậu quả cho chuyện này."

Lời lẽ của Trần Thuật như lưỡi kiếm sắc bén đâm thẳng vào tim Chu Tiêu, hắn sững sờ tại chỗ, chẳng thể thốt nên lời.

Đúng vậy, quan viên ức hiếp thương nhân, đây vốn dĩ là trách nhiệm của một Thái tử như hắn, thậm chí là trách nhiệm của vị Hoàng đế đứng sau lưng hắn. Hắn lại lấy tư cách gì để dùng điều này thuyết phục Trần Thuật?

Chu Tiêu chăm chú nhìn người trước mắt, không khỏi thầm than: Quả không hổ là người được phụ hoàng coi trọng, hắn sống tỉnh táo hơn bất kỳ ai.

"Chu huynh bước vào chốn quan trường, là muốn làm một tham quan sao?"

Một câu hỏi nữa của Trần Thuật đánh thẳng vào sâu thẳm tâm can, khiến mặt Chu Tiêu đỏ bừng ngay tức khắc.

Lời này dường như đã chọc thủng ý nghĩ thầm kín nhất nơi đáy lòng hắn.

Hắn nhấn mạnh quyền uy của quan viên, chẳng lẽ không phải cũng đang ngưỡng mộ phần quyền uy đó sao? Lấy quyền bính làm vinh diệu vốn chẳng phải hành vi của bậc quân tử.

Tự nhận mình muốn làm một vị hoàng đế tốt, Chu Tiêu lại bị Trần Thuật vô tình vạch trần suy nghĩ nơi tiềm thức, nhất thời xấu hổ vô cùng.

"Vốn hy vọng Trần huynh trở thành rường cột quốc gia, lại đem quyền bính của tham quan ra dụ dỗ, là Chu mỗ sai rồi." Chu Tiêu đứng dậy, trịnh trọng hành lễ với Trần Thuật.

"Tuy nhiên, Chu mỗ vẫn tò mò, Trần huynh thật sự không có chút vương vấn nào với công danh sao?"

"Ít nhất là dưới thời của Thái Tổ hoàng đế, ta không có hứng thú này." Trần Thuật lắc đầu, nhấp một ngụm rượu.

Chu Tiêu thấy sự việc dường như có bước ngoặt, lần này có lẽ có thể thay phụ hoàng hỏi ra chút lời thật lòng. Hắn rót đầy rượu cho Trần Thuật, tiếp tục gặng hỏi: "Chẳng lẽ Trần huynh coi thường đương kim thiên tử?"

"Làm gì có chuyện coi thường? Nếu bàn về cách bệ hạ đối đãi với bách tính thì không còn chỗ nào để chê." Trần Thuật đặt chén rượu xuống: "Nhưng làm quan dưới trướng ngài ấy thì thật sự mất mạng như chơi."

"Vì sao?" Chu Tiêu bất động thanh sắc, lại châm thêm rượu cho hắn.

"Chu huynh, căn nhà này của ngươi đáng giá một ngàn lượng bạc chứ?" Trần Thuật đột nhiên hỏi.

Chu Tiêu gật đầu thừa nhận.

"Nếu ngươi vào Hộ bộ, chức quan cao nhất được trao là thất phẩm, bổng lộc một năm không quá sáu mươi thạch lương thực, quy đổi ra bạc trắng chừng ba mươi lượng. Muốn mua được căn nhà này của ngươi, ít nhất phải mất ba mươi năm không ăn không uống, dĩ nhiên nếu Chu huynh quan vận hanh thông thì có thể thực hiện sớm hơn mười năm."

"Nhưng tiền đề là việc ăn mặc chi tiêu của Chu huynh đều phải dựa vào gia đình tiếp tế. Đã như vậy, Chu huynh cớ sao còn phải tranh giành cái chức quan này? Là vì rạng danh tổ tông, hay là vì quyền bính ẩn giấu bên trong nó?"

Chu Tiêu cúi đầu im lặng. Thân là Thái tử Đại Minh, hắn đương nhiên không cần tranh giành chức quan, nhưng câu hỏi này của Trần Thuật là đang hỏi tất cả sĩ tử trong thiên hạ. Hắn dĩ nhiên có thể nói những lời đường hoàng hoa mỹ rằng mình một lòng vì dân, nhưng như vậy sẽ đi ngược lại ý định ban đầu khi đặt câu hỏi.

Lời của Trần Thuật khiến hắn nhớ tới ví dụ mà đối phương từng nói với Từ Diệu Vân mấy ngày trước: Để một con chó đói trông giữ miếng thịt tươi, lại trông mong nó không ăn vụng không cướp giật ư?

Cái gọi là "thịt" kia, chẳng qua chính là quyền thế.

Làm hoàng đế, dĩ nhiên hy vọng thiên hạ quy tâm, người người đều là Nghiêu Thuấn, một lòng vì dân.

Thế nhưng ví dụ của Trần Thuật lại dạy cho Chu Tiêu, người từ nhỏ sống nơi cung cấm sâu thẳm chưa thấu sự đời, một bài học khắc cốt ghi tâm.

Con người không chịu nổi thử thách, lòng người lại càng không chịu nổi thử thách.

Mà những lời hắn vừa nói, chẳng phải đang chứng minh cho lời Trần Thuật hay sao?

"Tiên sinh, nếu là ta, ta tin mình có thể giữ vững sơ tâm." Chu Tiêu bất đắc dĩ nói.

Hắn không thể ngay trước mặt Trần Thuật mà thừa nhận chính mình cũng hoài nghi cách làm của Hoàng đế là sai lầm.

Trần Thuật nghe vậy lại nheo mắt cười: "Ta kính nể lựa chọn của ngươi, nhưng đó không phải lựa chọn của ta."

"Hơn nữa, Chu huynh nói ra được câu này là vì ngươi thật sự sở hữu một căn nhà ngàn lượng bạc. Ngươi không hề bị đói, kẻ no đâu biết nỗi khổ của người đói."

"Cũng đừng vội phản bác ta. Từ khi Đại Minh lập quốc đến nay, bệ hạ đã giết bao nhiêu quan viên, nhưng đã ngăn được thói tham nhũng hay chưa?"

Chu Tiêu há miệng, nhưng không sao tìm được lời biện bác xác đáng nào.

Trần Thuật thấy hắn câm nín, khẽ cười nói: "Mỗi người có một chí hướng riêng. Đúng như Chu huynh đã nói, bước vào chốn quan trường có cái hay của nó, nhưng cũng có cái khó của nó. Ta tự nhận mình không phải người có tâm chí kiên định, nếu ngày ngày phải trải qua sự thử thách của lòng người, e rằng không giữ mình nổi."

"Kẻ đại gian đại ác trên đời suy cho cùng chỉ là số ít, phần lớn đều là những người bình thường như ta, chênh vênh giữa ranh giới thiện và ác. Nếu có quyền lựa chọn, ai lại không muốn làm một người thể diện đàng hoàng? Nhưng người chẳng phải thánh hiền, ai có thể trong cảnh đói rét khốn cùng mà vẫn giữ trọn sơ tâm?"

"Thế nên Chu huynh không cần khuyên ta nữa."

Lời đã nói đến nước này, Chu Tiêu hiểu Trần Thuật quả thực không màng chốn quan trường. Thế nhưng những lời hắn để lại lại khiến trong lòng Chu Tiêu vô cùng ngổn ngang. Người mà hắn đang nói tới chính là người cha mà Chu Tiêu tôn kính nhất. Lẽ nào phụ hoàng thực sự đã sai?

Trần Thuật là người Chu Nguyên Chương xem trọng, thậm chí trong lòng phụ hoàng, hắn còn là ân nhân từng chỉ điểm để ông bước lên ngôi vị thiên tử. Bị ân nhân nhìn nhận như vậy, Chu Tiêu biết phụ hoàng nếu hay tin nhất định sẽ vô cùng khó chịu.

Hắn không kìm được mà lên tiếng biện giải cho phụ hoàng: "Thật ra ta cũng thấu hiểu nỗi khó xử của bệ hạ. Đại Minh mới lập, tiếp quản cả một đống hỗn độn do tiền triều để lại. Nay Hoàng Hà đổi dòng, bách tính ở vài nơi thuộc Nam Trực Lệ vẫn còn đang vật lộn trong cảnh lũ lụt. Triều đình vì muốn thiên hạ được nghỉ ngơi lấy lại sức mà liên tục giảm sưu bớt thuế."

"Ngay cả bản thân bệ hạ cũng cần kiệm giữ gìn việc nhà việc nước, ngày thường hiếm khi có thịt ăn. Những nơi triều đình cần chi tiền thì nhiều, nguồn thu lại ít, thực sự không có quá nhiều bạc để phát cho quan viên."

Khi Chu Tiêu nói những lời này, Trần Thuật bỗng nhiên bật cười.